07.08.2026

Ատամների հետ կապված խնդիրները միշտ չէ, որ պայմանավորված են վատ ատամնաբուժական խնամքով։ Երբեմն շատ ավելի կարևոր է ամենօրյա սննդակարգը, որը շատերը պարզապես անտեսում են։

Ատամների խնդիրները հաճախ սկսվում են առօրյա սովորություններից, որոնց մարդը մեծ ուշադրություն չի դարձնում: Հանդիպումների միջև ընկած ժամանակահատվածում քաղցր սուրճը, նախաճաշին հյութը, ճաշից հետո աղանդերը կամ օրվա ընթացքում ընդունվող փոքր խորտիկները կարող են աստիճանաբար լրացուցիչ ծանրաբեռնել էմալը:

Ատամնաբույժները նշել են, թե ո՞ր սովորություններն են ամենամեծ ազդեցությունն ունենում էմալի վրա, որ սննդամթերքն է պահանջում հատուկ ուշադրություն, և ինչո՞ւ է երբեմն պակաս կարևոր այն, թե ինչով է սնվում մարդը, քան, թե որքա՞ն հաճախ է նա դա անում։

Ամեն անգամ սնունդ ընդունելուց հետո բերանի խոռոչի թթվայնությունը ժամանակավորապես բարձրանում է։ Սա բնական գործընթաց է. ատամնափառի մեջ առկա մանրէները փոխազդում են սննդի մնացորդների հետ և թթուներ արտադրում։ Ի պատասխան՝ օրգանիզմն ակտիվացնում է իր սեփական պաշտպանական մեխանիզմը. թուքը օգնում է չեզոքացնել թթուները, վերականգնում թթվահիմնային հավասարակշռությունը և ատամի մակերեսին մատակարարում կալցիում և ֆոսֆատներ, որոնք անհրաժեշտ են էմալի ամուր պահպանման համար։

Սակայն այս գործընթացը ժամանակ է պահանջում: Եթե մարդը օրվա ընթացքում անընդհատ ուտում կամ խմում է ինչ-որ բան փոքր քանակությամբ, բերանի խոռոչը պարբերաբար ենթարկվում է թթուների ազդեցության, և թուքը չի հասցնում լիովին վերականգնելու հավասարակշռությունը: Ժամանակի ընթացքում էմալը կարող է կորցնել հանքանյութեր, թուլանալ և ավելի զգայուն դառնալ սառը, տաք, թթու կամ քաղցր սննդի նկատմամբ:

Բժիշկները վստահեցնում են, որ կարևոր է ոչ միայն այն, թե ինչ է մարդը ուտում, այլև թե որքան հաճախ է նա դաուտում: Նույնիսկ մեկ բանանը կամ մի բաժակ թարմ քամած հյութը ժամանակավորապես բարձրացնում է բերանի խոռոչի թթվայնությունը: Եթե օրվա ընթացքում անընդհատ խորտիկներ եք ուտում, թուքը ժամանակ չի ունենում վերականգնելու նորմալ pH մակարդակը: Աստիճանաբար էմալը դառնում է ավելի բարակ և ավելի խոցելի:

Ատամների վրա ամենամեծ սթրեսը գալիս է շաքարի բարձր պարունակությամբ սննդամթերքից: Քաղցրավենիքը, գազավորված ըմպելիքները, օշարակները, թխվածքաբլիթները և աղանդերը ծառայում են որպես ատամնափառի մանրէների բազմացման միջավայր: Երբ այս մանրէները մարսում են շաքարը, նրանք արտազատում են թթուներ, որոնք նպաստում են էմալից հանքանյութերի կորստին:

Մասնագետները նշում են, որ կարևոր է ոչ միայն քաղցրավենիքի օգտագործման փաստը, այլև ատամների և շաքարի շփման հաճախականությունը: Ի վերջո, հիմնական կերակուրից հետո մեկ աղանդերն ավելի քիչ ծանրաբեռնվածություն է, քան օրվա ընթացքում մի քանի փոքր քաղցր խորտիկները:

Շաքարի ազդեցությունը նվազեցնելու համար ատամնաբույժները խորհուրդ են տալիս քաղցրավենիքը չօգտագործել ժամերի ընթացքում, և, եթե հնարավոր է, ամբողջությամբ հրաժարվել դրանցից կամ ուտել հիմնական կերակուրից հետո։ Քաղցրավենիք ուտելուց հետո բերանը ողողել ջրով։

Թթվային սնունդը նույնպես կարող է ազդել ատամի էմալի վիճակի վրա: Ցիտրուսային մրգերը, կիվին, արքայախնձորը և որոշ հատապտուղներ պարունակում են օրգանական թթուներ, որոնք ժամանակավորապես փոխում են ատամի մակերեսի վիճակը՝ այն ավելի զգայուն դարձնելով մեխանիկական սթրեսի նկատմամբ: Սա չի նշանակում, որ դուք պետք է բացառեք դրանք ձեր սննդակարգից. մրգերը մնում են վիտամինների և սննդանյութերի կարևոր աղբյուր: Այնուամենայնիվ, առաջարկվում է դրանք ուտելուց հետո բերանը ողողել ջրով, այլ ոչ թե անմիջապես խոզանակով մաքրել ատամները: Լավագույնն է սպասել մոտ 30 րոպե՝ փափկացած էմալը հետագա վնասելուց խուսափելու համար:

Չրերի հետ նույնպես պետք է զգուշորեն վարվել։ Դրանք հաճախ ընկալվում են որպես քաղցրավենիքի առողջ այլընտրանք, սակայն չամիչը, ծիրանի, թուզի, արմավի չրերը պարունակում են մեծ քանակությամբ բնական շաքար։ Ավելին, դրանց կպչուն կառուցվածքը թույլ է տալիս մասնիկներին ավելի երկար մնալ ատամների մակերեսին և դրանց միջև ընկած տարածություններում։ Սա երկարացնում է շաքարների և մանրէների շփման ժամանակը և ստեղծում է թթվի առաջացման պայմաններ։

Պաքսիմատները նույնպես կարող են վտանգ ներկայացնել ատամների համար: Կրեկերները, սառույցը, կճեպով ընկույզները և այլ սննդամթերքը, որոնք պահանջում են ուժեղ մեխանիկական ազդեցություն, նույնպես մեծացնում են ատամների վրա ճնշումը: Եթե էմալն արդեն թուլացած է, կան միկրոճաքեր, մեծ պլոմբներ կամ վերականգնումներ, այս սովորությունը կարող է մեծացնել ատամների վնասման ռիսկը:

Մեկ այլ մթերք, որը հաճախ հարցեր է առաջացնում, սուրճն է: Չնայած սուրճն ինքնին չի քայքայում ատամի էմալը, օրվա ընթացքում կանոնավոր օգտագործումը կարող է ազդել բերանի խոռոչի առողջության վրա: Սա հատկապես ճիշտ է ավելացված շաքարով, օշարակներով, սերուցքով և քաղցր լցոններով ըմպելիքների համար, որոնք և՛ մեծացնում են ածխաջրերի պարունակությունը, և՛ ատամների դրանց հետ շփման ժամանակը: Ավելին, սուրճը պարունակում է գունանյութեր, որոնք կարող են աստիճանաբար կպչել ատամների մակերեսին և ազդել դրանց գույնի վրա: Ըմպելիքի հնարավոր ազդեցությունը նվազեցնելու համար խորհուրդ է տավում մեկ բաժակ սուրճը չձգձգել մի քանի ժամ, դրանից հետո ջուր խմել և պարբերաբար պահպանել բերանի խոռոչի հիգիենան:

Սպորտային և էներգետիկ ըմպելիքները ևս կարող են լրացուցիչ ճնշում գործադրել էմալի վրա: Դրանցից շատերը պարունակում են օրգանական թթուներ, որոնք անհրաժեշտ են համային հավասարակշռության և արտադրանքի հատկությունների պահպանման համար: Ֆիզիկական վարժությունների ժամանակ այս ըմպելիքները հաճախ օգտագործվում են փոքր կումերով, ինչն ատամներն ավելի երկար ժամանակով է ենթարկում թթվային միջավայրի:

Ազդեցությունը նվազեցնելու համար լավագույնն է սպորտային ըմպելիքներ խմելուց հետո բերանը ջրով ողողելը և օրվա ընթացքում դրանցով չփոխարինել սովորական խմելու ջուրը։

Ատամների էմալի վրա ամենօրյա ճնշումը նվազեցնելուն կարող է օգնել խնամքի հիմնական կանոնների պահպանումը՝ օրական երկու անգամ ատամները մաքրելը, միջատամնային մաքրող միջոցների օգտագործումը և ճիշտ հիգիենայի միջոցների ընտրությունը: Ֆտոր կամ նանոհիդրօքսիապատիտ պարունակող բանաձևերը կարող են օգտագործվել էմալի լրացուցիչ աջակցություն ապահովելու և դրա ամրությունը պահպանելու համար:

Կանխարգելման հիմնական սկզբունքը որոշակի սննդամթերքներից լիակատար հրաժարումը չէ, այլ սննդի և խնամքի ճիշտ համադրությունը: Որքան քիչ ժամանակ են ատամները ենթարկվում թթվային մշտական հարձակման, այնքան ավելի մեծ է օրգանիզմի կարողությունն աջակցելու էմալի բնական վերականգնմանը:

Աղբյուր՝ LADYNEWS.am

Դիտվել է 63 անգամ

Читать на русском

07.08.2026
Ատամների հետ կապված խնդիրները միշտ չէ, որ պայմանավորված են վատ ատամնաբուժական խնամքով։ Երբեմն շատ ավելի կարևոր է ամենօրյա սննդակարգը, որը շատերը պարզապես անտեսում են։

17.07.2026
Սխալ ընտրված ակնոցները կարող են բաց թողնել վտանգավոր ճառագայթները և նույնիսկ ուժեղացնել դրանց ազդեցությունը:

23.06.2026
Ամեն օր հազարավոր մարդիկ իրենց ակնաբույժներին պատմում են տեսողության արագ վատթարացման մասին:

28.05.2026
Շոգ եղանակին ալկոհոլը կարող է լինել չափազանց վտանգավոր համադրություն, որը կարող է հանգեցնել առողջության համար անբարենպաստ հետևանքների:

10.04.2026
Քնի հիգիենա. հանգստի 10 կանոն, որոնք կվերականգնեն ձեր հենսունակությունը:

04.03.2026
Բոլորս ասում ենք, որ առողջ ապրելակերպ ենք վարում։ Բայց արդյոք դա իսկապե՞ս այդպես է։