24.06.2022

Մի բաժակ թունդ սուրճը էներգիայի ալիքները խթանելու միակ միջոցը չէ: Կա շատ ավելի հզոր (և առեղծվածային) գործիք, որը շուրջօրյա վերահսկում է կենսունակությունն ու քնկոտությունը: Այն կոչվում է ցիրկադային ռիթմ` ներքին ժամացույց, որը մարմնին տեղեկացնում է նախընտրելի ակտիվության մասին և օգնում կարգավորել օրական ցիկլը:

Այս ռիթմի սկզբունքը շատերի մոտ նման է, և, եթե չխանգարեք դրա աշխատանքին, այն գործընթացը վերահսկում է շատ կայուն ռեժիմով։ Այնուամենայնիվ, ինչպես պարզել են գիտնականները, տղամարդկանց և կանանց քնի և առույգության փոփոխության մեջ շոշափելի տարբերություններ կան: Ինչն, ի դեպ, բացատրում է, թե ինչու են ուժեղ սեռի ներկայացուցիչների մեջ այդքան շատ «բուեր», իսկ կանայք նախընտրում են «արտույտների» գրաֆիկը։

Ինչն է մեզ արթնացնում կամ քնեցնում

Ցերեկային ռիթմերը վերահսկվում են հիպոթալամուսի կողմից՝ ուղեղի մի հատված, որը կապված է կենտրոնական նյարդային համակարգի գրեթե բոլոր մասերի հետ: Արտաքին գործոնները հուշում են. լույսն ազդանշան է ուղարկում, որ արթնանալու ժամանակն է (այդ պատճառով էլ այնքան դժվար է հանգստանալ, երբ լամպը միացված է կամ վառ էկրան կա), իսկ մութը հուշում է, որ ժամանակն է տրվելու մելատոնին, հորմոն, որը կօգնի ձեզ քնել:

Փոքրիկ հիպոթալամուսը՝ սիսեռի չափ, աշխատում է 24 ժամ՝ լիցքավորելով և անջատելով մեր մարտկոցները։ Եվ լավ կլիներ, որ հարգեինք նրա աշխատանքը՝ պահպանելով մշտական ռեժիմ՝ պառկել քնելու և արթնանալ նույն ժամերին․ ուղեղին դա, իսկապես, դուր է գալիս։ Այդպես նա պատշաճ կերպով հանգստանում է՝ պահպանելով նորմալ ռիթմը և խուսափելով քնի հետ կապված խնդիրներից։

Ինչպես է սեռն ազդում քնի վրա

Պարզվում է, որ բացի ներքին վերահսկողությունից և արտաքին գործոններից, կա ևս մեկ կարևոր գործոն, որն ազդում է ներքին ժամացույցի վրա՝ սեռը։ Փաստն այն է, որ տղամարդկանց և կանանց ցիրկադային ռիթմերը ոչ լրիվ են համընկնում: Տղամարդկանց ակտիվությունը հակված է պահպանելու մինչև 24-ժամյա ցիկլը (միջինը վեց րոպե ավելի երկար, քան կանանց), ինչը նշանակում է, որ տղամարդիկ երեկոյան ավելի քիչ են հոգնում: Կանայք ունեն ավելի կարճ ներքին ժամացույց, ինչը նրանց մոտ ավելի հավանական է դարձնում վաղ արթնանալը, երեկոյան քնկոտությունը և (ցավոք սրտի) անքնության հակվածությունն ու քնի այլ խանգարումները։

Ինչ հետևանքների է դա հանգեցնում

Չնայած միջինը ութ ժամ քնելը բարենպաստ ազդեցություն է ունենում թե՛ տղամարդկանց, թե՛ կանանց վրա, ուժեղ սեռի ներկայացուցիչներն ավելի շատ են տառապում քնի պակասից՝ անկախ նրանից, թե որքան երկար են իրենց թույլ տալիս գիշերները արթուն մնալ: Ի դեպ, տղամարդիկ ավելի դանդաղ են վերականգնվում, քան կանայք, այսինքն՝ եթե գիշերն անցել է առցանց մարտերում, ապա ցերեկը նրանցից օգուտ չի լինի։ Մյուս կողմից, կարճացված ցիրկադային ցիկլերը վատ են անդրադառնում թույլ սեռի այն ներկայացուցիչների վրա, ովքեր աշխատում են գիշերային հերթափոխով. վիճակագրությունը հաստատում է աշխատանքային վնասվածքների ռիսկի բարձրացումը ուշ ժամերին աշխատող կանանց շրջանում:

Իհարկե, դուք կարող եք ջանք թփել և վերափոխել ներքին ժամացույցը, որպեսզի օրվա տարբեր ժամերին ավելի զգոն զգաք՝ կախված կենսական կարիքներից, սակայն, բժիշկները պնդում են, որ բնական ռիթմերի աջակցությունը շատ ավելի օգտակար է առողջության համար։ Եվ, հետևաբար, ժամանակին մտեք անկողին՝ վստահեք հիպոթալամուսին:

Աղբյուր՝ LADYNEWS.am

Դիտվել է 5756 անգամ

Читать на русском

15.01.2026
Շատերն են գանգատվում, որ իրենց հիշողությունը թուլանում է։ Եվ պարտադիր չէ, որ դա պայմանավորված լինի տարիքով, հնարավոր է նաև՝ պատճառը առօրյա սովորությունները լինեն։

12.12.2025
Կա միֆ, որ սեռական ակտիվությունը տարիքի հետ անպայմանորեն նվազում է: Պարզվում է, որ այս պնդումը բավարար ապացույցներով չի հիմնավորված:

14.11.2025
Ֆիթնես մարզիչները բացատրում են, թե ինչու է դա բավական, որպեսզի ձեր մարմինն արդեն իսկ ձեզ շնորհակալություն հայտնի։

04.11.2025
Այսօր մաստէկտոմիան դաժան իրականություն է դառնում շատ կանանց համար՝ անկախ նրանց մասնագիտությունից, կենսակերպից կամ ֆինանսական վիճակից: Հնարավո՞ր է արդյոք այս գործընթացը շրջել:

14.10.2025
Գինեկոլոգները բացատրել են, թե ինչպես են սեզոնային փոփոխություններն ազդում կանանց առողջության վրա և ինչ միջոցառումներ կարող են օգնել նվազեցնել ռիսկերը:

09.09.2025
Առօրյա գործերի հորձանուտում՝ ընտանիք, աշխատանք, տուն, մենք հաճախ մեր առողջության մասին հոգ տանելը հետաձգում ենք։ Թվում է, թե ընդհանուր առմամբ ամեն ինչ լավ է, և եթե կան աննշան հիվանդություններ, դրանք «ինքնուրույն կանցնեն»։