Рус. Հայ.
ԴԵՍԻՑ-ԴԵՆԻՑ

Համբույրի էվոլյուցիոն ծագումը

21.05.2026

Համբույրը համընդհանուր ճանաչված (կամ գրեթե համընդհանուր ճանաչված) սիրո, հարգանքի և ռոմանտիկայի ժեստ է, բայց դրա ծագումը մնում է առեղծվածային։ Այսպիսով, ինչո՞ւ ենք մենք համբուրվում։

Ուորվիքի համալսարանի ուսումնասիրությունն առաջ է քաշել մի հետաքրքրաշարժ վարկած. համբույրը, հնարավոր է, զարգացել է մարդանման կապիկների մոտ առկա հնագույն վարքագծից։

 

Համբույրի պատմական զարգացումը

Համբույրը, թվում է, թե պարզ ժեստ է, իրականում լի է խորհրդանիշներով և մշակութային ավանդույթներով կարգավորվել է առնվազն 4500 տարի։ Յուրաքանչյուր հասարակություն ունի հստակ կանոններ, թե ինչպես արտահայտել սերը հրապարակայնորեն կամ անձնական կյանքում. ո՞վ կարող է համբուրվել, որտե՞ղ, ե՞րբ, ինչպե՞ս և ի՞նչ հանգամանքներում։

Հռոմեացիները, օրինակ, սահմանել էին համբույրների մի քանի տեսակներ, որոնցից յուրաքանչյուրը ծառայում էր որոշակի նպատակի: Այտի վրա համբույրը (osculum) արտահայտում էր սոցիալական կամ ընտանեկան կապվածություն՝ առանց ռոմանտիկ ենթատեքստի և կարող էր օգտագործվել որպես քաղաքավարության նշան: Շուրթերի շրջանում համբույրը՝ basium, նշանակում էր ավելի մտերիմ հարաբերություններ, բայց առանց էրոտիկ ենթատեքստի, մինչդեռ շուրթերի վրա համբույրը՝ savium, արտահայտում էր մարմնական ցանկություն:

Այսօր Լատինական Եվրոպայում (ոչ պաշտոնական անվանումն է եվրոպական այն երկրների և տարածաշրջանների, որոնց բնակչությունը խոսում է ռոմանական լեզուներով) կնոջ և տղամարդու միջև այտին երկու համբույրը հաճախ օգտագործվում է որպես ողջույն, բայց դրանք հազվադեպ են փոխանակվում տղամարդկանց միջև, եթե չեն լինում պաշտոնական իրավիճակներում, ինչպիսիք են հուղարկավորությունները:

Այս կանոնները կարող են տարբեր լինել՝ կախված տարածաշրջանից և համատեքստից: Օրինակ՝ մասնագիտական շրջանակներում համբույրներից հաճախ խուսափում են, մինչդեռ որոշ մաֆիայի ընտանիքներում անդամները կարող են համբուրվել որպես պատկանելության նշան:

Չնայած համբույրին վերաբերող սոցիալական նորմերը տարբերվում են մշակույթից մշակույթ, դրանք, այնուամենայնիվ, ունեն ընդհանուր նպատակ՝ ընդգծել և նվազեցնել համբույրի ինտիմ ենթատեքստը՝ այդ գործողությունը պահելով համապատասխան հարաբերությունների և իրավիճակների համար: Այս սոցիալական կարգավորումը ենթադրում է, որ համբույրն ունի թաքնված կենսաբանական իմաստ, որն առկա է տարբեր մշակույթներում, ինչը ենթադրում է ավելի խորը էվոլյուցիոն արմատներ, քան մշակութային կանոններն իրենք:

Առաջ են քաշված մի քանի վարկածներ

600x400

Մարդկային համբույրի ծագումը տարբեր վարկածների առարկա է։ Ոմանք ենթադրում են, որ կանանց շուրթերը զարգացել են ուշադրություն գրավելու համար, կամ որ համբույրը զարգացել է զուգընկերոջ սոցիալական գնահատման համար նախատեսված «հնչյունային» ժեստից։ Սակայն այս բացատրությունները չեն պարզաբանում, թե ինչու է այս ժեստն այսօր համբույրի տեսք ստացել։ Այլ, ավելի խորը վարկածներ ենթադրում են կապ կրծքով կերակրման կամ նախածամելու սովորության հետ, երբ խնամողները կերակրում են նորածիններին՝ նրանց տալով նախապես ծամած սնունդ: Այս երկու վարքագծերը, ինչպես համբույրը, ներառում են ծծելու շարժումներ կամ շրթունքների սեղմում:

Սակայն, նույնիսկ այս մոտեցումն ունի իր սահմանափակումները: Կրծքով կերակրումից տարբերվող համբույրը սնուցող գործառույթ չի կատարում և նախատեսված չէ նորածինների համար: Նախնական ծամելը, առաջարկելով սնունդ, ենթադրում է շուրթերը հեռացնել՝ մի ժեստ, որը հակադրվում է համբույրի միջոցով ներկայացվող կուլ տալու շարժմանը և ինտիմին:

Ավելին, չնայած կաթնասունները բերանն օգտագործում են տարբեր շոշափելի փոխազդեցությունների համար, ոչ մեկը չունի համբույրի ուղղակի համարժեքը, հնարավոր է՝ բացառությամբ մեր ամենամոտ էվոլյուցիոն ազգականների՝ շիմպանզեների և բոնոբոների: Սա մեզ հանգեցնում է նոր տեսության: Ուորվիքի համալսարանի հետազոտողների կարծիքով, այս վարքագիծը կարող է զարգացած լինել մարդանման կապիկների ընդհանուր նախնուց:

Կապը պրիմատների խնամքի հետ

600x400

Պրիմատների հասարակություններում փոխադարձ խնամքը շատ ավելի լայն է, քան պարզապես մաքրությունը: Այս վարքագիծը կարևոր է սոցիալական համախմբվածությունը պահպանելու համար և ծառայում է խմբի անդամների միջև կապերի ամրապնդմանը: Մաքրելով միմյանց մակաբույծներից և աղբից՝ կապիկները ստեղծում են վստահության մթնոլորտ, ամրապնդում դաշինքները և նվազեցնում ներքին լարվածությունը: Այսպիսով, այս պրակտիկան հիմնարար դեր է խաղում անհատների ինտեգրման, հիերարխիաների կառուցման և համայնքի ներսում ներդաշնակ հարաբերությունների հաստատման գործում:

Սակայն, մարդկային էվոլյուցիայի ընթացքում մարմնի մազերի կորուստն այս տեսակի խնամքը կդարձներ ավելի ու ավելի քիչ ֆունկցիոնալ նշանակություն ունեցող։ Մարդիկ, իհարկե, պահպանեցին ձեռքերի և շրթունքների օգտագործումն իրենց հասակակիցների հետ շփվելու համար, բայց խնամքը որպես մաքրագործող ժեստ այլևս անհրաժեշտ չէր։ Չնայած դրան, այս արարքի սոցիալական կողմը, կարծես, պահպանվել է՝ աստիճանաբար ժեստը վերածելով սիրո և մտերմության խորհրդանիշի։ Կապեր հաստատելու և հարաբերություններն ամրապնդելու անհրաժեշտությունը, որը արմատավորված էր պրիմատների ծագման մեջ, գոյունը կշարունակեր այլ ձևով՝ աստիճանաբար ընդունելով համբույրի ձևը։ Այսպիսով, համբույրը, վերջին հաշվով, կարելի է համարել հոգատարության զարգացած ձև, բայց կենտրոնացած զգացմունքների և սիրո վրա, այլ ոչ թե հիգիենայի։

Աղբյուր` LADYNEWS.am

Դիտվել է 793 անգամ

Читать на русском

ՄԵԿՆԱԲԱՆԵԼ

Ձեր անունը: *
Ձեր էլ. հասցեն: *
Մեկնաբանությունը: *

7 իր, որոնք ըստ սնահավատության չպետք է նվել. դրանք կփչացնեն կյանքը

06.06.2026
Երբեմն, նույնիսկ, եթե նվերը տրվում է անկեղծորեն, այն կարող է իրական վտանգ թաքցնել։

Համբույրի էվոլյուցիոն ծագումը

21.05.2026
Համբույրը համընդհանուր ճանաչված սիրո, հարգանքի և ռոմանտիկայի ժեստ է, բայց դրա ծագումը մնում է առեղծվածային։

5 սովորություն, որոնք մեզ դարձնում են դյուրագրգիռ և ագրեսիվ

15.05.2026
Երբեմն տրամադրության փոփոխությունները կարող են դրամատիկ լինել. ընդամենը մեկ պահ առաջ ամեն ինչ հանգիստ էր, իսկ հաջորդ րոպեին ի հայտ են գալիս գրգռվածություն և ուրիշների վրա հարձակվելու ցանկություն:

Ինչպես է սուրճը օգնում պայքարել ծերացման դեմ

06.05.2026
Գիտնականները պարզել են, թե ինչպես են սուրճի մեջ պարունակվող միացությունները օգնում մարմնին պայքարել տարիքային անկման դեմ:

Ֆրանկոֆոնիայի երկամսյակի եզրափակիչ գալա համերգին կհնչի «Կարմեն սյուիտը»

24.04.2026
Արամ Խաչատրյան համերգասրահում կկայանա Ֆրանկոֆոնիայի երկամսյակի եզրափակիչ գալա համերգը՝ Հայաստանի պետական կամերային նվագախմբի մասնակցությամբ

   Կիվին նկատելիորեն երկարեցնում է կյանքի տեւողությունը…

22.04.2026
Կիվին ոչ միայն համեղ, այլ նաեւ շատ օգտակար է: Հետազոտությունները ցույց են տվել՝ կիվին նկատելիորեն կարող է երկարեցնել կյանքի տեւողությունը:

Բաժնի բոլոր նյութերը

ՄԵԿ ՏՈՂՈՎ
03-07-2026 11:28
Քայլի Ջենները թողարկել է արհեստական ինտելեկտով աշխատող ակնոցներ և դարձել արևային ակնոցների նոր գովազդային արշավի դեմքը: Արհեստական ինտելեկտով աշխատող Ray-Ban-ի ակնոցները, որոնք թույլ են տալիս նկարահանել առաջին դեմքից, արդեն որոշ ժամանակ է՝ հիթ են սոցիալական ցանցերում: Ակնոցը ներառում է տեսախցիկ, միկրոֆոն և վիջեթների հասանելիություն: 
03-07-2026 11:21
Էքստրեմալ սպորտի ռուս սիրահարներ Իվան Բիրկուսը և Անժելա Նիկոլաուն բարձրացել են Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգի սրաձողին։ Հենց 440 մետր բարձրության վրա էլ Բիրկուսն ամուսնության առաջարկ է արել իր ընկերուհուն։ Սակայն Նյու Յորքի ոստիկանությունը չի գնահատել ռոմանտիկ ժեստը. զույգը ձերբակալվել է, և այժմ, ըստ ABC News-ի, նրանց ազատազրկում է սպառնում։
03-07-2026 11:15
Ամերիկացի անփորձ ալպինիստուհուն հաջողվել է ողջ մնալ այն բանից հետո, երբ սարից ընկել է ձյան մեջ՝ թռչելով ընդհանուր առմամբ մոտ 457 մ: Այս մասին հայտնել Է ABC հեռուստաալիքը: Միջադեպը տեղի է ունեցել այն ժամանակ, երբ 31-ամյա կինը խմբի կազմում, որը ներառում էր նաեւ սկսնակ լեռնագնացներ, բարձրանում էր Կալիֆորնիա նահանգի Շաստա լեռը: Ինչ-որ պահի կինը տապալվել է, բայց նրան հաջողվել է ողջ մնալ։
03-07-2026 10:55
Ինդոնեզիայում կնոջն առաջին անգամ հրապարակավ ծեծել են փայտով՝ «սոցցանցերում անպարկեշտության» համար: Ցնցող միջադեպ է տեղի ունեցել Ինդոնեզիայի Աչեհ նահանգում։ Տեղի բնակչուհին դարձել է առաջին մարդը, որը կրել է դաժան հրապարակային պատիժ «ուղիղ եթերում անպարկեշտ վարքի» համար։ Ամեն ինչի պատճառը TikTok-ի հեռարձակման ժամանակ սովորական համբույրն է եղել, գրել է Daily Mail-ը։ Կրոնական ոստիկանությունը երիտասարդ զույգի գործողությունները համարել է շարիաթի կոպիտ խախտում։
03-07-2026 01:24
Հայտնի ինֆլուենսեր և «tradwife» շարժման աջակից Նարա Սմիթը, հետևորդներին հայտնել է, որ իր երկու տարեկան դստեր՝ Ուիմսի Լուի մոտ քաղցկեղ է ախտորոշվել։ Աղջիկը ներկայումս բուժում է ստանում։
LN-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԿԱՐԴԱԼ
LN -Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԴԻՏԵԼ
% ԶԵՂՉԵՐ ԽԱՆՈՒԹՆԵՐՈՒՄ
ՈՒՐ ԳՆԱԼ ԵՐԵԿՈՅԱՆ
ՕԳՏԱԿԱՐ ՀՂՈՒՄՆԵՐ
ՆՈՐԸ ՁԵՐ ԿՅԱՆՔՈՒՄ

Ամսվա աստղագուշակ․ հուլիս 2026 թ․

01.07.2026
Ամռան երկրորդ ամիսը կարող է մեզ բերել ամենաանսպասելի իրադարձությունները՝ թե՛ քաղաքական, թե՛ սոցիալական, թե՛ անձնական։

LADYNEWS TV
Վիեննայում կայացած 70-րդ «Եվրատեսիլ 2026» երգի մրցույթում հաղթեց Բուլղարիան ներկայացնող Dara-ն։ Նա կատարեց «Bangaranga» երգը` վաստակելով 516 միավոր։
ՕՐՎԱ ԱՍՏՂԱԳՈՒՇԱԿ

Խոյ
21.03-20.04

Ցուլ
21.04-22.05

Երկվորյակ
23.05-22.06

Խեցգետին
23.06-23.07

Առյուծ
24.07-24.08

Կույս
25.08-23.09

Կշեռք
24.09-23.10

Կարիճ
24.10-22.11

Աղեղնավոր
23.11-22.12

Այծեղջուր
23.12-20.01

Ջրհոս
21.01-19.02

Ձուկ
20.02-20.03
ՇԱԲԱԹՎԱ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾԸ
01.07.2026
Դիտվել է 1143 անգամ
29.06.2026
Դիտվել է 940 անգամ
02.07.2026
Դիտվել է 295 անգամ
03.07.2026
Դիտվել է 178 անգամ

© 2012, LADYNEWS.am
Մեջբերումներ անելիս հղումը (hyperlink) LADYNEWS.am-ին պարտադիր է: Կայքում արտահայտված կարծիքները պարտադիր չէ, որ համընկնեն խմբագրության տեսակետի հետ: Գովազդների բովանդակության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում:

LADYNEWS.am-ի մասին
Հեռ.` +374060445674, +37455545535
Էլ-փոստ` [email protected]
Գովազդ կայքում: Հեռ.՝ +374060445674, +374 55545535
Էլ-փոստ՝ [email protected]

Webmaster